W lipcu 2025 roku Polski Komitet Normalizacyjny opublikował nową normę PN-B-02877-4:2025-07 zatytułowaną „Systemy do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła – Część 4: Zasady projektowania”. Dokument ten oficjalnie zastępuje wycofaną normę PN-B-02877-4 z 2001 roku wraz z jej niezwykle istotną zmianą (Az1) z września 2006 roku. Nowelizacja wprowadza fundamentalne zmiany w metodyce projektowej, a zestawienie jej z historycznymi wymogami ukazuje duży krok w stronę optymalizacji i dostosowania przepisów do współczesnego budownictwa wielkopowierzchniowego.

Poniżej przedstawiono kluczowe różnice i nowe rozwiązania wprowadzone w dokumencie z 2025 roku.

1. Rewolucja w dopuszczalnych wielkościach stref dymowych

Najważniejszą zmianą z punktu widzenia architektonicznego jest powiększenie dopuszczalnej wielkości stref dymowych. Zmiana Az1 wprowadzona w 2006 roku rygorystycznie ograniczyła maksymalną powierzchnię przestrzeni poddachowej pojedynczej strefy dymowej do zaledwie 2 600 m². Nowa norma z 2025 roku znacząco liberalizuje to ograniczenie – podstawowa maksymalna powierzchnia strefy dymowej w budynkach produkcyjnych i magazynowych wynosi obecnie 4 000 m². Dokument dopuszcza wręcz powiększenie tej powierzchni o maksymalnie 50% (czyli nawet do 6 000 m²), jednak wymaga to wówczas proporcjonalnego zwiększenia łącznej powierzchni czynnej urządzeń oddymiających o 5% dla każdych rozpoczętych 100 m² nadwyżki.

2. Ujęcie systemowe zamiast instalacyjnego

Zrezygnowano z dotychczasowego pojęcia „instalacje do grawitacyjnego odprowadzania dymu i ciepła” na rzecz nazwy „systemy”. Różnica ma wymiar merytoryczny – definicja ta obejmuje teraz integralnie zarówno urządzenia do usuwania dymu i gorących gazów pożarowych, jak i urządzenia dostarczające powietrze kompensacyjne. Norma kładzie silny nacisk na fakt, że zapewnienie napływu świeżego powietrza jest warunkiem koniecznym dla skuteczności całego układu.

3. Grupy Projektowe (GP) zamiast dawnych wzorów obliczeniowych

Zasadniczej zmianie uległa matematyczna strona wymiarowania systemu. Wycofano wcześniejsze skomplikowane wzory na skorygowaną wysokość warstwy wolnej od dymu (które również były korygowane w poprawce z 2006 roku) na rzecz doboru gotowych wartości minimalnej powierzchni czynnej z dedykowanych tablic. System wymiaruje się na podstawie przypisania strefy do jednej z pięciu Grup Projektowych (GP1 - GP5). Wybór GP zależy m.in. od gęstości obciążenia ogniowego, przewidywanej szybkości rozprzestrzeniania się pożaru, wysokości składowania oraz ochrony strefy za pomocą stałych urządzeń gaśniczych wodnych.

4. Ścienne urządzenia oddymiające i kompensacja powietrza

Nowa norma formalizuje zasady projektowania i rozmieszczania ściennych urządzeń oddymiających, wymagając m.in. ich montażu na przeciwległych ścianach i zapewnienia automatycznego otwierania od strony zawietrznej. Jednocześnie sformułowano bezwzględny wymóg: łączna powierzchnia efektywna otworów kompensacyjnych w żadnym wypadku nie może być mniejsza od minimalnej wymaganej powierzchni czynnej oddymiania dla danej strefy.

5. Zdefiniowanie zasad współpracy z instalacjami tryskaczowymi

Norma z 2025 roku kompleksowo uwzględnia istnienie stałych samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych (tryskaczy). Ich obecność ułatwia przyporządkowanie do niższej Grupy Projektowej, ale nakłada ścisłe wymogi sterowania. W strefach chronionych tryskaczami urządzenie oddymiające – projektowane w celu zapewnienia ewakuacji – musi uruchomić się samoczynnie po sygnale od systemu sygnalizacji pożarowej, ale obligatoryjnie przed zadziałaniem samej instalacji gaśniczej wodnej.

6. Procedury, odbiory i awarie

Zaktualizowany dokument wprowadza rygorystyczne wytyczne co do logiki sterowania oraz testowania infrastruktury. Sformułowano szczegółowe zasady przeprowadzania uruchomień i testów odbiorczych, a także wprowadzono obowiązek wykonywania badań okresowych co najmniej raz w roku (o ile producent nie wskaże częstszych wizyt technicznych).

Pisał dla Ciebie

Jakub Baran

Data

13 Maja 2026

Potrzebujesz projektu? Skontaktuj się